Nước ngọt chịu thuế 8% từ 2027: cách giảm đường cho cả nhà
Từ ngày 1/1/2027, nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml bắt đầu chịu thuế tiêu thụ đặc biệt 8%, rồi lên 10% từ năm 2028. Sữa, nước khoáng, nước ép trái cây nguyên chất và nước dừa không nằm trong diện này. Với một gia đình, cách chủ động nhất không phải chờ giá tăng mà là đọc nhãn, đổi thói quen uống và tự pha đồ uống ít đường ở nhà.
Luật quy định gì về nước giải khát có đường
Theo bài tổng hợp của Thời báo Tài chính Việt Nam về Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, Quốc hội thông qua luật sáng 14/6/2025, luật có hiệu lực từ 1/1/2026. Riêng nhóm nước giải khát có đường được lùi thời điểm tính thuế: năm 2026 chưa thu, mức 8% áp dụng từ 2027 và 10% từ 2028.
Ngưỡng để xác định là hàm lượng đường trên 5g trong mỗi 100ml, theo Tiêu chuẩn Việt Nam. Nhóm bị tính gồm nước có hương vị, nước tăng lực, đồ uống thể thao, đồ uống chứa cà phê, trà hoặc thảo mộc, nước trái cây pha và đồ uống từ ngũ cốc. Nhóm được loại trừ gồm sữa và sản phẩm từ sữa, thực phẩm dinh dưỡng dạng lỏng, nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai, nước ép rau quả nguyên chất, nectar và sản phẩm từ cacao.
| Mốc | Thuế tiêu thụ đặc biệt với nước giải khát trên 5g đường/100ml |
|---|---|
| Năm 2026 | Chưa thu |
| Từ 1/1/2027 | 8% |
| Từ 1/1/2028 | 10% |
Lý do được nêu là bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm liên quan đến tiêu thụ đường. Thuế đánh vào nhà sản xuất, giá bán lẻ sau đó thay đổi bao nhiêu còn tùy từng hãng, nên bài này không đưa ra con số dự đoán.
5g/100ml là nhiều hay ít
Con số 5g/100ml nghe nhỏ, nhưng nhân lên với một chai 330ml thì đã là hơn 16g đường. Phần lớn nước ngọt có ga, trà đóng chai vị chanh, nước tăng lực đều vượt mức này khá xa. Cách tự kiểm tra rất đơn giản: lật bảng thành phần dinh dưỡng, tìm dòng carbohydrate hoặc đường tính trên 100ml. Nếu nhãn chỉ ghi theo khẩu phần (một lon, một chai), lấy số gam đường chia cho dung tích rồi nhân 100.
Để so sánh, khuyến nghị về chế độ ăn lành mạnh của WHO đặt giới hạn đường tự do dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, tức khoảng 50g (12 muỗng cà phê gạt) với người ăn khoảng 2.000 kcal. WHO cũng ghi nhận mức 5% hoặc thấp hơn có thể mang lại thêm lợi ích. Nói cách khác, một hai chai đồ uống ngọt đã có thể chiếm gần trọn phần đường của cả ngày, chưa tính bánh kẹo, sữa đặc trong cà phê hay nước chấm pha đường.
Đọc nhãn để biết chai nào nằm trong diện chịu thuế
- Tìm hàm lượng trên 100ml: đây là đơn vị luật dùng, cũng là đơn vị dễ so sánh giữa các chai khác dung tích.
- Phân biệt nước ép và nước trái cây: chữ "nước ép nguyên chất" hoặc "100% juice" thuộc nhóm loại trừ; "nước trái cây", "thức uống vị cam" thường là đồ uống pha, có thêm đường.
- Để ý tên gọi khác của đường: siro glucose, fructose, mật ong, nước mía cô đặc đều là đường tự do.
- Chất tạo ngọt không đường: loại "zero" có thể nằm dưới ngưỡng, nhưng vẫn giữ thói quen thích vị ngọt đậm. Bài so sánh đường và chất tạo ngọt nhân tạo phân tích kỹ hơn chuyện này.
Kế hoạch bốn tuần bớt đồ uống ngọt trong nhà
Cắt hẳn ngay lập tức thường thất bại, nhất là với trẻ con và người quen uống trà sữa buổi chiều. Một lộ trình giảm dần dễ theo hơn:
- Tuần 1, đếm: ghi lại mỗi người uống bao nhiêu chai, ly đồ uống ngọt. Chỉ ghi, chưa cần đổi.
- Tuần 2, thay một bữa: bữa trưa hoặc bữa tối dùng nước lọc, trà nóng không đường hoặc nước canh thay cho nước ngọt.
- Tuần 3, giảm cỡ: chuyển từ chai lớn sang lon nhỏ, rót ra ly nhỏ thay vì uống thẳng từ chai; gọi trà sữa mức đường 30% hoặc 50%.
- Tuần 4, đồ uống tự pha: chuẩn bị sẵn bình nước trong tủ lạnh như gợi ý bên dưới, để lựa chọn không đường luôn nằm ngay tầm tay.
Cách này không ép ai bỏ thứ mình thích; nó dời đồ uống ngọt từ thói quen hằng ngày sang món thỉnh thoảng mới dùng.
Đồ uống tự pha ít đường cho mùa lạnh và mùa Tết
Trà gừng sả không đường
Đun sôi 1 lít nước với 3 lát gừng đập dập và 2 cây sả cắt khúc, tắt bếp ủ 10 phút. Uống nóng vào buổi tối trời lạnh. Ai cần vị ngọt có thể thêm vài lát táo đỏ hoặc một chút cam thảo, vẫn ít hơn nhiều so với một chai trà đóng sẵn.
Nước ngâm trái cây
Cho vài lát cam, chanh dây, dưa leo và lá bạc hà vào bình 1,5 lít nước lọc, để tủ lạnh qua đêm. Trái cây cho hương vị, không cần thêm đường. Thay mới sau 24 giờ.
Sữa chua uống pha loãng
Sữa chua không đường trộn với nước lọc theo tỷ lệ 1:1, thêm chút chuối nghiền hoặc xoài chín. Đây là món thay nước ngọt dễ được trẻ em chấp nhận vì có vị béo nhẹ.
Soda chanh tự pha
Nước có ga không đường, vắt nửa quả chanh, thêm vài lát gừng. Cảm giác sủi bọt là thứ nhiều người nhớ nhất khi bỏ nước ngọt, và soda không đường giữ được điều đó.
Khi đồ uống không phải nguồn đường duy nhất
Thuế chỉ chạm tới đồ uống đóng chai. Trong bếp Việt, đường còn đi vào nước kho, nước chấm, sữa đặc trong cà phê và chè. Nếu cả nhà đã quen vị ngọt, giảm đồng thời ở bàn ăn giúp vị giác thích nghi nhanh hơn: pha nước mắm chấm bớt nửa phần đường, kho cá bằng nước dừa tươi thay cho nước màu nhiều đường, ăn trái cây nguyên quả sau bữa thay vì chè. Bài giải mã nhãn thực phẩm có thêm mẹo đọc thành phần của bánh kẹo, ngũ cốc ăn sáng.
Những điều chưa rõ và nên theo dõi
Luật đã quy định mức thuế, nhưng cách các hãng phản ứng thì chưa có thông tin chính thức: có hãng có thể đổi công thức để xuống dưới ngưỡng 5g/100ml, có hãng giữ công thức và điều chỉnh giá. Người tiêu dùng nên nhìn vào nhãn mới trên kệ từ đầu năm 2027 thay vì dựa vào trí nhớ về sản phẩm cũ. Với các mặt hàng đặc thù như sữa có đường, sữa chua uống, trà sữa pha tại quán, hãy đối chiếu với nhóm loại trừ ở trên và văn bản hướng dẫn của cơ quan thuế khi được ban hành.
Câu hỏi thường gặp
Trà sữa mua ở quán có bị tính thuế tiêu thụ đặc biệt không?
Luật nhắm vào nước giải khát sản xuất theo Tiêu chuẩn Việt Nam, còn đồ uống pha chế tại quán chưa có hướng dẫn riêng trong các nguồn đã công bố. Người mua nên chờ văn bản hướng dẫn chính thức, và có thể tự chọn mức đường thấp khi gọi.
Nước tăng lực không đường có chịu thuế 8% không?
Ngưỡng chịu thuế là trên 5g đường mỗi 100ml. Loại dùng chất tạo ngọt thay đường và có hàm lượng đường dưới ngưỡng thì không thuộc diện này, nhưng cần xem nhãn từng sản phẩm.
Nước dừa đóng hộp có bị đánh thuế không?
Nước dừa và nước ép trái cây tự nhiên được nêu là không thuộc diện chịu thuế. Tuy vậy, sản phẩm "thức uống vị dừa" có pha thêm đường là chuyện khác, nên kiểm tra thành phần trên bao bì.
Trẻ em nên uống bao nhiêu đồ uống có đường mỗi ngày?
WHO khuyến nghị giới hạn đường tự do dưới 10% năng lượng và lý tưởng là dưới 5%. Với trẻ nhỏ, lượng năng lượng mỗi ngày thấp hơn người lớn nên một chai nước ngọt đã chiếm phần lớn giới hạn này; nước lọc và sữa không đường là lựa chọn hằng ngày tốt hơn.
Bài liên quan

Tiền đái tháo đường ăn gì: xếp đĩa cơm Việt giữ đường huyết
Nhân Ngày Đái tháo đường 14/11/2026: người tiền đái tháo đường nên xếp đĩa cơm, chọn tinh bột, rau, đạm và đồ uống ra sao để giữ đường huyết ổn định.
Ăn uống khoa học giúp duy trì năng lượng cả ngày
Vì sao bạn hay uể oải sau bữa trưa, cách phối hợp đạm, chất xơ, tinh bột để năng lượng ổn định, gợi ý bữa ăn theo giờ và thói quen giúp tỉnh táo cả ngày.

Thực phẩm tốt cho não và sự minh mẫn năm 2026
Những nhóm thực phẩm được nghiên cứu nhiều về sức khỏe não bộ, cách đưa vào bữa ăn Việt, cùng thói quen sống giúp đầu óc tỉnh táo và tập trung hơn mỗi ngày.

Cách xây dựng đĩa ăn cân bằng: nguyên tắc dinh dưỡng đơn giản
Nguyên tắc đĩa ăn cân bằng áp dụng cho mâm cơm Việt: tỷ lệ rau, đạm, tinh bột, chất béo, cách ước lượng khẩu phần bằng bàn tay và điều chỉnh theo từng người.