Simply Good Food - Nấu ăn đơn giản, sống khỏe
Trang chủ › Lên thực đơn và nấu trước

Giảm lãng phí thực phẩm bằng cách lên thực đơn thông minh

Ban biên tập Simply Good Food - Nấu ăn đơn giản, sống khỏe · · Cập nhật
Giảm lãng phí thực phẩm bằng cách lên thực đơn thông minh

Rau héo bị bỏ ở ngăn tủ lạnh, nửa nồi canh đổ đi vì để quá lâu, hộp sữa chua hết hạn chưa kịp mở: những khoản lãng phí nhỏ này cộng lại thành một số tiền đáng kể mỗi tháng. Lãng phí thực phẩm còn là lãng phí nước, đất, công sức và năng lượng đã dùng để sản xuất, vận chuyển. Tin tốt là phần lớn lãng phí trong gia đình có thể giảm bằng vài thay đổi đơn giản trong cách lên thực đơn, đi chợ và bảo quản. Bài viết hướng dẫn cụ thể.

Vì sao thực phẩm bị bỏ phí?

  • Mua quá nhiều: mua theo cảm hứng, mua vì khuyến mãi, mua khi đói.
  • Không biết trong tủ có gì: mua trùng, đồ cũ bị đẩy vào trong và quên.
  • Bảo quản sai cách: rau dập, héo nhanh; thịt cá để ngăn mát quá lâu.
  • Nấu quá nhiều: đồ thừa không được dùng lại.
  • Hiểu nhầm hạn dùng: bỏ đi thực phẩm vẫn còn dùng được.

Bước 1: Lên thực đơn dựa trên những gì đang có

Trước khi lên thực đơn tuần, mở tủ lạnh và tủ bếp. Ghi ra những thứ cần dùng sớm: rau sắp héo, thịt đã rã đông, sữa sắp hết hạn. Đưa chúng vào thực đơn hai ba ngày đầu tuần. Thực đơn chỉ cần bổ sung những gì còn thiếu.

Bước 2: Đi chợ với danh sách, mua vừa đủ

  • Mua rau lá cho hai ba ngày, rau củ cứng cho cả tuần.
  • Chia đi chợ hai lần mỗi tuần thay vì một lần mua thật nhiều.
  • Cân nhắc kỹ khuyến mãi "mua hai tặng một" với thực phẩm dễ hỏng.
  • Ước lượng khẩu phần: mỗi người lớn một bữa khoảng một lòng bàn tay đạm và hai nắm tay rau.

Bước 3: Bảo quản đúng cách

Thực phẩmCách bảo quản
Rau láNhặt bỏ lá úa, để ráo, cho vào hộp hoặc túi có lót giấy, ngăn rau củ
Rau thơmCắm cuống vào cốc nước như hoa, hoặc gói giấy ẩm cho vào hộp
Cà chua, chuối, bơĐể ngoài cho chín, chín rồi mới cho vào ngăn mát (trừ chuối)
Hành, tỏi, khoaiNơi khô thoáng, tối, không để chung khoai tây với hành
Thịt cá tươiChia phần, dùng trong một hai ngày hoặc trữ đông ngay
Bánh mìTrữ đông, nướng lại khi ăn

Ngăn đá là công cụ chống lãng phí mạnh nhất. Thịt, cá, nước dùng, cơm, thậm chí rau thơm băm nhỏ trộn dầu đều có thể trữ đông. Xem thêm các món trong bài món ăn trữ đông.

Bước 4: Sắp xếp tủ lạnh "vào trước ra trước"

Đồ mới mua đặt phía sau, đồ cũ đưa ra trước. Dành một ngăn hoặc một hộp "ăn trước" cho thực phẩm cần dùng sớm. Dán nhãn ngày lên hộp đồ ăn thừa. Tủ lạnh nhìn thấy được là tủ lạnh ít lãng phí.

Bước 5: Tận dụng đồ thừa sáng tạo

  • Cơm nguội: cơm chiên, cháo, cơm cháy.
  • Rau củ sắp héo: canh thập cẩm, súp xay, rau xào.
  • Thịt kho, gà luộc thừa: bánh mì kẹp, gỏi, cháo.
  • Trái cây chín quá: sinh tố, bánh chuối, mứt.
  • Bánh mì cũ: bánh mì nướng bơ tỏi, vụn bánh mì để chiên.
  • Vỏ, gốc rau củ: gốc hành, gốc sả trồng lại; vỏ cà rốt, gốc cải, đầu hành nấu nước dùng rau củ.

Gốc hành lá, sả còn rễ có thể trồng lại trong chậu; xem bài tự trồng rau thơm tại nhà.

Nấu vừa đủ: ước lượng khẩu phần

Nhiều gia đình Việt quen nấu dư "cho chắc", nhất là cơm và canh. Hãy thử đo lượng gạo theo số người cụ thể trong vài tuần, ghi lại xem cơm có thừa không, rồi điều chỉnh. Với món mặn, nấu đủ cho bữa hiện tại và có chủ đích nấu dư một phần cho bữa trưa hôm sau, thay vì nấu dư mà không có kế hoạch. Khi có khách hay ngày lễ, lên danh sách món và lượng trước, tránh tình trạng mâm cỗ thừa quá nhiều phải đổ bỏ.

Khi đi ăn ngoài và đặt đồ ăn

Lãng phí không chỉ xảy ra ở nhà. Khi đi ăn nhà hàng, gọi món vừa đủ, có thể gọi thêm sau. Mang hộp đựng riêng để gói đồ ăn thừa về. Khi đặt đồ ăn giao tận nơi, cân nhắc khẩu phần và từ chối dụng cụ nhựa nếu ở nhà đã có. Những thói quen nhỏ này vừa giảm lãng phí thức ăn, vừa giảm rác thải bao bì.

Hiểu đúng về hạn sử dụng

"Hạn sử dụng" trên thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi, thịt đóng gói là mốc an toàn cần tuân thủ. Một số sản phẩm khô ghi "sử dụng tốt nhất trước" thường vẫn dùng được một thời gian sau mốc đó nếu bao bì nguyên vẹn và không có dấu hiệu hỏng, chỉ chất lượng có thể giảm. Hãy dùng giác quan: nhìn, ngửi, nếm thử một chút với đồ khô; với đồ tươi có dấu hiệu lạ thì bỏ đi để an toàn.

Phần không thể ăn: ủ phân

Vỏ trái cây, bã cà phê, bã trà, vỏ trứng, lá rau úa có thể ủ thành phân hữu cơ cho chậu cây, thay vì bỏ vào thùng rác chung. Một thùng ủ nhỏ có nắp ở ban công là đủ cho gia đình. Nếu không có điều kiện ủ phân, ít nhất hãy phân loại rác hữu cơ theo hướng dẫn của địa phương.

Giảm lãng phí là một phần của ăn uống bền vững

Giảm lãng phí thực phẩm là một trong những việc dễ làm nhất để giảm tác động môi trường của bữa ăn, bên cạnh ăn theo mùa và tăng đạm thực vật. Bài lựa chọn thực phẩm bền vững có thêm nhiều ý tưởng.

Theo dõi trong một tuần

Thử ghi lại mọi thứ bạn bỏ đi trong một tuần: cái gì, bao nhiêu, vì sao. Bạn sẽ nhanh chóng nhận ra mô thức, chẳng hạn rau lá luôn bị héo, hay luôn nấu dư cơm. Từ đó điều chỉnh đúng chỗ. Nhiều gia đình giảm được phần lớn lãng phí chỉ sau vài tuần áp dụng.

Câu hỏi thường gặp

Rau đã héo còn ăn được không?

Rau héo do mất nước nhưng chưa úng, chưa có mùi lạ vẫn có thể dùng để nấu canh, xào hoặc xay súp. Ngâm rau héo nhẹ vào nước lạnh vài phút cũng giúp rau tươi lại phần nào. Rau úng nhớt, có mùi thì nên bỏ.

Đồ ăn thừa để tủ lạnh bao lâu là an toàn?

Phần lớn đồ ăn nấu chín nên dùng trong vài ngày nếu được làm nguội nhanh và bảo quản lạnh đúng cách. Nếu chưa ăn kịp, hãy trữ đông sớm thay vì để ngăn mát quá lâu.

Có nên mua số lượng lớn để tiết kiệm?

Chỉ nên mua số lượng lớn với đồ khô, đồ bảo quản lâu hoặc thực phẩm bạn có kế hoạch trữ đông. Với rau tươi, mua vừa đủ dùng giúp tiết kiệm hơn vì không phải bỏ đi.

Bài liên quan